{"id":185,"date":"2024-07-23T16:45:53","date_gmt":"2024-07-23T16:45:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.1942.pl\/?page_id=185"},"modified":"2025-08-06T08:07:15","modified_gmt":"2025-08-06T08:07:15","slug":"zrodla","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.1942.pl\/index.php\/zrodla\/","title":{"rendered":"\u0179r\u00f3d\u0142a"},"content":{"rendered":"
\n \n
\n
<\/div>\n <\/section>\n
\n
\n

\u0179r\u00f3d\u0142a <\/h1>\n

\n Fragment wspomnie\u0144 Zbigniewa Tomaszewskiego: <\/span>\n
\n
W nocy z 27 na 28 maja 1942 r. obudzi\u0142 mnie warkot samochod\u00f3w. W par\u0119 chwil potem z wrzawy, krzyk\u00f3w i pospiesznie wydawanych rozkaz\u00f3w wywnioskowa\u0142em, \u017ce akcja ma charakter eksterminacyjny. Us\u0142ysza\u0142em zgrzyt klucza w kracie naszego oddzia\u0142u, na korytarz wesz\u0142o kilku Niemc\u00f3w. Otwieraj\u0105c cel\u0119 po celi, dzikim krzykiem i biciem wyganiali na korytarz wywo\u0142ywane ofiary. Po celach og\u00f3lnych przyst\u0105piono do otwierania izolatek. (\u2026) Mija\u0142y straszne chwile wyczekiwania. Kroki z ka\u017cd\u0105 chwil\u0105 zbli\u017ca\u0142y si\u0119 w kierunku mej celi. W ko\u0144cu us\u0142ysza\u0142em szept rozmowy obok mej izolatki. Serce przesta\u0142o mi bi\u0107. Moment wahania ze strony Niemc\u00f3w i za chwil\u0119 klucz zazgrzyta\u0142\u2026 jednak w drzwiach nast\u0119pnej izolatki, (\u2026) S\u0142ysza\u0142em zamykanie krat na oddzia\u0142ach, os\u0142awione niemieckie krzyki: \u201eraus, raus!\u201d potem zn\u00f3w warkot samochod\u00f3w. Nasta\u0142a \u015bmiertelna cisza. Up\u0142yn\u0119\u0142o dobre p\u00f3\u0142 godziny, zanim ockn\u0105\u0142em si\u0119 z odr\u0119twienia. Tym razem nie przysz\u0142a jeszcze na mnie kolej\u2026.
\n
\n Fragment wspomnie\u0144 Leona Wanata: <\/span>\n
\n
O\u015blepiaj\u0105ce blaski b\u0142yskawic raz po raz rozdziera\u0142y niebo, a strumienie ulewnego deszczu wali\u0142y w ma\u0142e wi\u0119zienne okienka. W\u015br\u00f3d tych rozp\u0119tanych \u017cywio\u0142\u00f3w po oddziale V uwijali si\u0119 jak z\u0142e duchy wachmajstrzy niemieccy. Z furi\u0105 otwierali drzwi do cel, w kt\u00f3rych od dwu dni przebywali wi\u0119\u017aniowie przeznaczeni do transportu, wykrzykiwali nazwiska i w\u015br\u00f3d bicia wyci\u0105gali zaspanych i zdenerwowanych wi\u0119\u017ani\u00f3w na korytarz.
\n
\n Fragmenty wspomnie\u0144 Anny Czuperskiej:<\/span>\n
\n
P\u00f3\u017ano, po wieczornym apelu, nasza cela lekarek zacz\u0119\u0142a uk\u0142ada\u0107 si\u0119 do snu(\u2026) W chwil\u0119 potem
rozleg\u0142y si\u0119 wrzaski gestapowc\u00f3w i pad\u0142y pojedyncze nazwiska wi\u0119\u017aniarek z III oddzia\u0142u. (\u2026) Wkr\u00f3tce
us\u0142ysza\u0142y\u015bmy tupot ci\u0119\u017ckich krok\u00f3w pod drzwiami szpitala i zgrzyt klucza w zamku. (\u2026) Gestapowcy
wyczytali z listy nazwiska: Janina Kardej-Zamajska i Janina G\u00f3rska (\u2026). Obie le\u017ca\u0142y od d\u0142u\u017cszego czasu
w szpitalu wi\u0119ziennym. Kardej-Zamajska w celi nr 4, po niedawnej operacji p\u0119cherzyka \u017c\u00f3\u0142ciowego,
Janina G\u00f3rska, chora na zapalenie surowic\u00f3wek. Przedstawi\u0142am gestapowcom ci\u0119\u017cki stan obu kobiet,
niezdolnych do poruszania si\u0119, lecz pro\u015bby i przed\u0142o\u017cone motywy nie mia\u0142y \u017cadnego znaczenia. Kazali
je zanie\u015b\u0107 na noszach. Obie wi\u0119\u017aniarki, cho\u0107 zdawa\u0142y sobie spraw\u0119, co je czeka, zachowywa\u0142y si\u0119 po
bohatersku.
\n
Z kaplicy, mieszcz\u0105cej si\u0119 w tym samym pionie, co nasza cela, us\u0142ysza\u0142y\u015bmy po chwili pie\u015b\u0144  \u201ePod Twoj\u0105 Obron\u0119\u201d i pojedyncze s\u0142owa \u201eWarszawianki\u201d. To \u015bpiewa\u0142 ch\u00f3r zamkni\u0119tych w kaplicy wi\u0119\u017aniarek. Nad samym ranem Burkl i Fruwirth osobi\u015bcie doprowadzili do transportu Helenk\u0119 D\u0105browsk\u0105.
\n
Przed wieczornym apelem przyszli do szpitala brudni, zgrzani, pijani Ukrai\u0144cy i razem z nimi Burkl.
Przynie\u015bli nosze\u2026 Igliwie sosny i grudki \u015bwie\u017cej ziemi na noszach kaza\u0142y przypuszcza\u0107, \u017ce zbrodni
dokonano w lesie\u2026 w lasach s\u0119koci\u0144skich ko\u0142o Magdalenki\u2026\n <\/p>\n <\/div>\n <\/section>\n \n \n \n \n \n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0179r\u00f3d\u0142a Fragment wspomnie\u0144 Zbigniewa Tomaszewskiego:  W nocy z 27 na 28 maja 1942 r. obudzi\u0142 mnie warkot samochod\u00f3w. W par\u0119 chwil potem z wrzawy, krzyk\u00f3w i pospiesznie wydawanych rozkaz\u00f3w wywnioskowa\u0142em, \u017ce akcja ma charakter eksterminacyjny. Us\u0142ysza\u0142em zgrzyt klucza w kracie naszego oddzia\u0142u, na korytarz wesz\u0142o kilku Niemc\u00f3w. Otwieraj\u0105c cel\u0119 po celi, dzikim krzykiem i biciem … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201e\u0179r\u00f3d\u0142a\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-185","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.1942.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/185","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.1942.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.1942.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1942.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.1942.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=185"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.1942.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/185\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":643,"href":"https:\/\/www.1942.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/185\/revisions\/643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.1942.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}